Quần áo, giày dép, túi xách nhập khẩu thường đã có nhãn may trong áo, nhãn trong lưỡi giày, thẻ treo bằng tiếng nước ngoài; nhãn phụ tiếng Việt phải chuyển được những thông tin đó cho người mua mà không phá cấu trúc sản phẩm. Khác với hộp bánh hay chai dầu gội, một chiếc áo không có mặt phẳng nào để dán nhãn phụ tử tế, nên cách gắn nhãn cũng là một câu hỏi.
Bài này dành cho shop và nhà nhập khẩu hàng thời trang lô nhỏ. Bài đi qua nội dung nhãn phụ cho nhóm dệt may, da giày theo nguyên lý của văn bản về nhãn hàng hoá hiện hành, cách chuyển thành phần sợi và chất liệu, chuyện cỡ số, ký hiệu giặt, cách gắn nhãn phụ, và ranh giới với yêu cầu về chất lượng như quy chuẩn hàm lượng formaldehyde trong vải. Danh mục nội dung bắt buộc chính xác cho nhóm hàng này nằm ở phần phụ lục của văn bản về nhãn, nên tra bản hiện hành trước khi in số lượng lớn.
Nội dung nhãn phụ cho quần áo, giày dép, túi
Ngoài các nội dung chung (tên hàng, xuất xứ, nhà sản xuất, nhà nhập khẩu), nhóm dệt may và da giày có các nội dung đặc thù. Bảng dưới gom những gì hay cần và nguồn thông tin.
| Nội dung | Lấy từ đâu | Cách ghi trên nhãn phụ |
|---|---|---|
| Tên hàng hoá | Thẻ treo, chứng từ | Mô tả loại hàng: áo sơ mi nam, giày thể thao, túi đeo vai |
| Thành phần nguyên liệu | Nhãn may trong sản phẩm | Tên sợi tiếng Việt kèm tỉ lệ phần trăm đúng như nhãn gốc |
| Chất liệu giày, túi | Nhãn trong lưỡi giày, thẻ treo | Ghi theo bộ phận: mặt trên, lót, đế; da thật hay giả da theo nhãn gốc |
| Cỡ, kích thước | Nhãn cỡ, hộp giày | Giữ cỡ gốc; nếu thêm cỡ quy đổi thì ghi rõ là tham khảo |
| Hướng dẫn sử dụng, bảo quản | Nhãn may, ký hiệu giặt | Diễn giải ký hiệu giặt thành chữ tiếng Việt |
| Cảnh báo | Thẻ treo, tài liệu nhà sản xuất | Ví dụ dễ cháy, phai màu, không dùng cho trẻ nhỏ nếu có |
| Năm sản xuất hoặc mã lô | Thẻ treo, mã hàng | Theo yêu cầu của phụ lục nhóm hàng hiện hành |
Thông tin quan trọng nhất của quần áo thường nằm trên nhãn may ở đường may sườn hoặc cổ áo, không phải trên thẻ treo. Người soạn nhãn phụ nên mở từng mẫu ra xem nhãn may thay vì chỉ dịch thẻ treo, vì thẻ treo hay là thông tin tiếp thị.
Thành phần sợi và chất liệu: dịch cho đúng tên, giữ đúng con số
Thành phần sợi được ghi bằng tên sợi kèm tỉ lệ phần trăm, ví dụ giả định “60% cotton, 35% polyester, 5% elastane”. Trên nhãn phụ, tên sợi nên chuyển sang tên tiếng Việt thông dụng: bông, polyeste, sợi đàn hồi; tên nào chưa có cách gọi phổ biến thì giữ tên quốc tế. Tỉ lệ phải giữ đúng như nhãn gốc, không làm tròn, không gộp. Đổi “60% bông” thành “chất liệu bông” là đã bỏ mất thông tin mà người mua dựa vào để chọn.
Nhiều sản phẩm có nhiều phần với thành phần khác nhau: thân áo, lót, cổ bo, phần độn. Nhãn gốc thường tách từng phần; nhãn phụ cũng phải tách đúng như vậy. Với áo khoác có lớp độn lông vũ, tỉ lệ lông tơ và lông vũ là thông tin riêng, giữ nguyên.
Giày và túi ghi chất liệu theo bộ phận. Chỗ hay gây tranh cãi là da: da thật, da tổng hợp, da phủ, da ghép. Nhãn phụ phải dịch đúng loại mà nhãn gốc ghi, không dịch “synthetic leather” thành “da”, không dịch “coated” thành da thật. Đây là chỗ người mua hay khiếu nại nhất, vì giá giữa các loại chênh nhau nhiều. Khi nhãn gốc chỉ dùng ký hiệu hình (tấm da, ô lưới, hình thoi), nhãn phụ nên diễn giải bằng chữ.
Cỡ số: giữ cỡ gốc, quy đổi chỉ để tham khảo
Mỗi thị trường một hệ cỡ. Cỡ quần áo châu Âu, Mỹ, Anh, Nhật, Hàn, Trung Quốc khác nhau, kể cả khi cùng chữ S, M, L. Cỡ giày có hệ châu Âu, Mỹ, Anh và hệ tính theo độ dài bàn chân bằng milimét.
Nhãn phụ không đổi cỡ gốc. Cỡ in trên sản phẩm là thông tin của nhà sản xuất. Nhãn phụ ghi đúng cỡ đó; nếu muốn giúp khách thì thêm dòng quy đổi kèm chữ “tham khảo”, hoặc dùng bảng cỡ riêng ở cửa hàng.
Thông số đo cơ thể đáng tin hơn quy đổi. Nếu thẻ treo có số đo ngực, eo, chiều cao, đưa những số đó vào nhãn phụ có ích hơn một con số quy đổi suy ra từ bảng chung.
Một mã hàng nhiều cỡ thì nhãn phụ theo từng cỡ. In một nhãn phụ chung cho mọi cỡ rồi để trống ô cỡ là cách dễ dẫn tới gắn nhầm. Nên in sẵn cỡ trên từng nhãn hoặc dùng nhãn phụ không ghi cỡ khi cỡ đã có rõ trên nhãn may.
Ký hiệu giặt và hướng dẫn bảo quản
Ký hiệu giặt là bộ hình chung giữa nhiều nước: chậu nước (giặt), tam giác (tẩy), hình vuông (sấy khô), bàn là (là), hình tròn (giặt khô). Các chấm, gạch, dấu chéo trên mỗi hình cho biết nhiệt độ, mức nhẹ tay hay cấm. Phần lớn người mua không đọc được trọn bộ, nên nhãn phụ nên có dòng chữ diễn giải: “giặt tay ở nhiệt độ thấp, không dùng thuốc tẩy, không sấy máy, là ở nhiệt độ thấp”.
Khi diễn giải, giữ đúng mức độ của ký hiệu. Ký hiệu có dấu chéo là cấm, không phải “hạn chế”. Một chấm trên bàn là là nhiệt độ thấp; diễn giải thành “là bình thường” là sai. Nhãn gốc có cả chữ lẫn ký hiệu thì dịch phần chữ và kiểm lại cho khớp với ký hiệu.
Hướng dẫn bảo quản của giày và túi da thường nằm trong một tờ rời hay trong hộp: tránh nước, tránh nắng trực tiếp, dùng chất bảo dưỡng phù hợp. Nếu đó là nội dung nhà sản xuất cung cấp, nên dịch đủ và để trong hộp. Với hàng có thể phai màu, có cảnh báo “giặt riêng lần đầu”, câu này phải đi theo sản phẩm, vì người mua sẽ đổ lỗi cho shop khi cả máy giặt quần áo bị lem màu.
Một chi tiết hay bị bỏ: ký hiệu giặt trên hàng Bắc Mỹ đôi khi chỉ có chữ, không có hình, còn hàng Nhật dùng bộ ký hiệu riêng khác chút ít với bộ quốc tế. Gặp ký hiệu lạ, tra theo đúng hệ của nước sản xuất thay vì đoán theo hình gần giống.
Gắn nhãn phụ cho hàng thời trang mà không làm hỏng sản phẩm
Thứ tự làm cho một lô hàng mới về:
- Mở mẫu đại diện từng mã, chụp nhãn may, nhãn cỡ, thẻ treo, nhãn trong lưỡi giày.
- Soạn nội dung nhãn phụ theo từng mã và từng cỡ, đối chiếu với nhãn may, không chỉ theo thẻ treo.
- Chọn cách gắn: thẻ treo tiếng Việt treo cùng thẻ gốc là cách phổ biến cho quần áo; sticker dán trên hộp cho giày; thẻ treo hoặc nhãn trong túi cho túi xách.
- Không dán sticker trực tiếp lên vải, da vì để lại vết keo; không cắt nhãn may gốc.
- Kiểm ngẫu nhiên sau khi gắn: đúng mã, đúng cỡ, nhãn không che thông tin gốc.
- Lưu ảnh mẫu nhãn phụ cùng ảnh nhãn gốc theo mã hàng vào hồ sơ.
Thẻ treo tiếng Việt có một điểm yếu: người mua hay cắt bỏ sau khi mua. Vì vậy những thông tin cần cho việc giặt và bảo quản lâu dài nên được khuyến khích giữ lại, hoặc nằm trên nhãn may gốc mà nhãn phụ chỉ diễn giải.
Chỗ nhãn chạm tới chất lượng: formaldehyde, amin thơm và hàng trẻ em
Nhãn phụ đúng chưa đủ để một lô hàng dệt may được bán. Một số điểm nằm ngoài cái nhãn nhưng hay đi cùng:
- Quy chuẩn hàm lượng formaldehyde và amin thơm chuyển hoá từ thuốc nhuộm azo trong sản phẩm dệt may: hàng nhập khẩu thuộc phạm vi phải đáp ứng theo cơ chế kiểm tra của ngành công thương. Chi tiết thủ tục thuộc phạm vi quy chuẩn, tra văn bản hiện hành.
- Quần áo trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh, thường có yêu cầu chặt hơn về hoá chất và chi tiết nhỏ như nút, khuy; nhãn phụ nên dịch đủ cảnh báo của nhà sản xuất.
- Đồ ngủ, đồ có lông, vải dễ cháy: cảnh báo về lửa trên nhãn gốc là thông tin an toàn, phải giữ.
- Hàng giả, hàng nhái nhãn hiệu: không thuộc phạm vi nhãn phụ nhưng là rủi ro lớn nhất của hàng thời trang nhập lô nhỏ; nhãn phụ đẹp không hợp thức hoá được hàng vi phạm nhãn hiệu.
Khi một lô hàng bị tạm giữ vì nghi vi phạm nhãn hiệu hoặc không đạt quy chuẩn, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc người làm nghề sớm, trước khi ký biên bản giải trình.
Ví dụ giả định: một lô áo khoác nhập từ Hàn Quốc
Một shop ở Hà Nội nhập 300 áo khoác gồm hai mẫu, mỗi mẫu bốn cỡ. Thẻ treo gốc toàn chữ Hàn, chỉ có giá và tên dòng sản phẩm; thông tin thật nằm trên nhãn may ở sườn trái: thành phần vỏ ngoài, lớp lót, lớp độn, ký hiệu giặt, nước sản xuất. Mở ra mới thấy mẫu thứ nhất sản xuất ở Việt Nam rồi xuất sang Hàn, mẫu thứ hai sản xuất ở một nước khác. Nếu chỉ dịch thẻ treo, shop đã ghi sai xuất xứ cho cả hai mẫu.
Shop soạn hai bộ nhãn phụ dạng thẻ treo, mỗi bộ in sẵn bốn cỡ, ghi tên hàng “áo khoác nữ có lớp độn”, thành phần từng lớp theo đúng tỉ lệ, diễn giải ký hiệu giặt thành chữ, xuất xứ theo nhãn may, nhà sản xuất theo thẻ treo, tên và địa chỉ nhà nhập khẩu. Lớp độn ghi đúng là sợi tổng hợp như nhãn gốc, không gọi là lông vũ. Thẻ tiếng Việt được buộc chung dây với thẻ gốc, nhãn may giữ nguyên.
Việc mất hai ngày công cho 300 chiếc áo. Đổi lại, khi khách hỏi “áo này có giặt máy được không” hay “áo sản xuất ở đâu”, nhân viên trả lời ngay bằng chính cái thẻ trên áo, và hồ sơ lô hàng có đủ ảnh để giải trình nếu được kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
Quần áo nhập khẩu có bắt buộc nhãn phụ tiếng Việt không?
Có. Quần áo nhập khẩu lưu thông ở Việt Nam cần nhãn tiếng Việt với các nội dung bắt buộc của nhóm dệt may như thành phần nguyên liệu, hướng dẫn bảo quản, cùng tên hàng, xuất xứ, nhà sản xuất, nhà nhập khẩu. Tra phụ lục văn bản hiện hành cho danh mục chính xác.
Nhãn phụ quần áo nên dán hay treo?
Với quần áo, thẻ treo tiếng Việt treo cùng thẻ gốc là cách phổ biến vì không làm hỏng vải. Không nên dán sticker trực tiếp lên vải hay da. Giày thường dán nhãn phụ lên hộp, túi xách dùng thẻ treo hoặc nhãn đặt trong túi.
Có được ghi chất liệu bông khi nhãn gốc ghi 60 phần trăm cotton không?
Không nên. Tỉ lệ thành phần sợi phải giữ đúng như nhãn gốc, ví dụ 60 phần trăm bông kèm các sợi còn lại. Ghi chung là chất liệu bông làm mất thông tin mà người mua dựa vào để chọn hàng.
Nhãn phụ có cần quy đổi cỡ sang cỡ Việt Nam không?
Không bắt buộc đổi cỡ. Nhãn phụ giữ cỡ gốc của nhà sản xuất; nếu muốn hỗ trợ khách thì thêm dòng quy đổi ghi rõ là tham khảo, hoặc ghi số đo cơ thể từ thẻ treo, thường chính xác hơn bảng quy đổi chung.
Giả da trên nhãn gốc có được dịch là da không?
Không. Chất liệu phải dịch đúng loại nhãn gốc ghi: da thật, da tổng hợp, da phủ, da ghép là những loại khác nhau. Dịch sai loại da là ghi nhãn gây hiểu nhầm và là nguyên nhân khiếu nại phổ biến.