Nến thơm, sáp thơm, tinh dầu dùng cho máy khuếch tán và xịt thơm phòng không dùng để bôi lên cơ thể nên thường không ghi nhãn theo quy định mỹ phẩm, mà theo quy định nhãn hàng hoá chung: tên hàng hoá, tổ chức chịu trách nhiệm, xuất xứ, định lượng, thành phần chính, hướng dẫn sử dụng và cảnh báo an toàn. Với nhóm này, cảnh báo là phần quan trọng nhất: nguy cơ cháy với nến, nguy cơ kích ứng và nuốt nhầm với tinh dầu đậm đặc, nguy cơ áp suất và bắt lửa với bình xịt.
Ranh giới với mỹ phẩm phụ thuộc vào cách dùng: cùng là tinh dầu, nếu bạn bán để thoa lên da hoặc pha vào dầu massage, sản phẩm có thể rơi vào nhóm mỹ phẩm với quy định riêng. Câu hỏi "món nào là mỹ phẩm, cần giấy gì" có bài riêng ở trang cấp phép; ở đây tập trung vào nhãn cho những sản phẩm dùng để làm thơm không gian. Văn bản nền là Nghị định 43/2017/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP; hãy đối chiếu bản hiện hành.
Cách dùng quyết định nhóm hàng, và nhóm hàng quyết định nhãn
Một lọ tinh dầu sả chanh có thể được bán theo ba cách: nhỏ vào máy khuếch tán để làm thơm phòng, pha với dầu nền để thoa bóp, hoặc quảng cáo là giúp "giảm cảm, thông mũi". Ba cách bán này đặt sản phẩm vào ba vùng quy định khác nhau: hàng tiêu dùng làm thơm không gian, mỹ phẩm, và vùng của thuốc, nơi một sản phẩm không được tự tuyên bố công dụng chữa bệnh nếu chưa được cấp phép như thuốc.
Vì vậy, trước khi thiết kế nhãn, bạn phải chốt sản phẩm được bán để làm gì, và toàn bộ nhãn, trang bán hàng, video giới thiệu phải nói nhất quán như vậy. Nhãn ghi "chỉ dùng để xông, không thoa trực tiếp lên da" nhưng livestream thì hướng dẫn khách xoa lên thái dương là tự đặt mình vào chỗ mâu thuẫn. Cơ quan kiểm tra và người mua đều nhìn vào tổng thể cách bạn giới thiệu sản phẩm, không chỉ dòng chữ trên lọ.
Các câu tuyên bố như "kháng khuẩn, đuổi muỗi, thanh lọc không khí" cũng không phải câu trang trí. Đuổi côn trùng và diệt khuẩn là công dụng có quản lý riêng của ngành y tế đối với chế phẩm dùng trong gia dụng; ghi lên nhãn khi chưa có đăng ký có thể bị coi là vi phạm.
Nội dung nhãn theo từng sản phẩm
Khung nội dung chung giống nhau, nhưng phần cảnh báo và thông tin kỹ thuật khác nhau theo sản phẩm. Ví dụ dưới là giả định.
| Sản phẩm | Thông tin riêng nên có | Cảnh báo chính |
|---|---|---|
| Nến thơm | Loại sáp, khối lượng tịnh, thời gian cháy ước tính có căn cứ thử | Không để nến cháy khi không có người, xa vật dễ cháy, trẻ em, vật nuôi |
| Sáp thơm, sáp tan dùng đèn hâm | Loại sáp, khối lượng, loại đèn hâm phù hợp | Bề mặt nóng, không hâm bằng lửa trần nếu không thiết kế cho việc đó |
| Tinh dầu cho máy khuếch tán | Tên tinh dầu theo loài cây, thể tích, có pha loãng hay nguyên chất | Không uống, không thoa trực tiếp lên da, tránh mắt, xa trẻ em |
| Xịt thơm phòng dạng bơm tay | Thành phần chính, thể tích, cách xịt | Không xịt vào mặt, vào thực phẩm; có cồn thì dễ cháy |
| Xịt thơm dạng bình áp suất | Thể tích, chất đẩy | Bình chịu áp lực, không đốt, không để nơi nóng, không xịt gần lửa |
| Túi thơm, gỗ thơm, đá thơm | Vật liệu, khối lượng, cách làm mới mùi | Không để trẻ nhỏ ngậm, nuốt |
Phần thông tin riêng giúp người mua dùng đúng; phần cảnh báo giúp họ dùng an toàn. Bỏ một trong hai là nhãn chưa làm xong việc của nó.
Nến thơm: cảnh báo cháy không phải chuyện hình thức
Nguy cơ thật. Nến đang cháy để trên kệ gỗ, gần rèm, trong phòng ngủ khi chủ nhà ngủ quên là kịch bản cháy nhà quen thuộc. Nhãn nến thơm phải có lời dặn rõ ràng, dễ thấy, không giấu dưới đáy cốc.
Các ý nên có. Không để nến cháy khi không có người trông; đặt trên bề mặt chịu nhiệt, bằng phẳng; xa rèm, giấy, vật dễ cháy; xa tầm với trẻ em và vật nuôi; cắt bấc ngắn trước mỗi lần thắp; không thắp quá thời gian khuyến nghị cho mỗi lần; ngừng dùng khi sáp còn một lớp mỏng dưới đáy.
Thời gian cháy phải đo. Con số "cháy 40 giờ" trên nhãn phải đến từ việc đốt thử nhiều cây nến cùng lô, theo cách thắp mà nhãn hướng dẫn. Đây là thông tin mà người mua so sánh khi chọn, nên ghi quá là dễ bị khiếu nại.
Cốc đựng. Cốc thuỷ tinh mỏng có thể nứt vì nhiệt khi nến cháy gần đáy. Chọn cốc chịu nhiệt và thử đốt đến cuối; ghi rõ khi nào nên dừng.
Tinh dầu đậm đặc: cẩn thận với trẻ nhỏ
Tinh dầu nguyên chất là chất rất đậm đặc. Nhiều loại có thể gây kích ứng da, mắt, và một số loại nguy hiểm nếu trẻ nhỏ nuốt phải, kể cả lượng nhỏ, vì có thể sặc vào phổi. Hệ thống phân loại và ghi nhãn hoá chất toàn cầu (GHS) xếp nhiều tinh dầu vào các nhóm nguy hại, và ở một số thị trường, chai tinh dầu bán lẻ phải có nắp chống trẻ em mở hoặc đầu nhỏ giọt hạn chế dòng chảy.
Với tinh dầu bán ở Việt Nam để xông, cách làm an toàn cho cơ sở nhỏ là: dùng chai có đầu nhỏ giọt, nắp vặn chắc; ghi rõ "không uống, không thoa trực tiếp lên da, để xa tầm tay trẻ em, tránh tiếp xúc với mắt"; hướng dẫn số giọt cho máy khuếch tán theo dung tích nước; dặn người có bệnh hô hấp, phụ nữ có thai, gia đình có trẻ sơ sinh hoặc vật nuôi cần thận trọng và hỏi ý kiến chuyên môn. Không viết câu nào hứa hẹn tác dụng chữa bệnh.
Tên tinh dầu nên ghi theo loài cây (tên Việt kèm tên khoa học nếu được) và nói rõ là tinh dầu nguyên chất hay đã pha loãng trong dung môi. "Tinh dầu hương hoa nhài" pha từ hương liệu tổng hợp không nên được gọi là tinh dầu hoa nhài nguyên chất; nói đúng là dầu thơm hương hoa nhài.
Xịt thơm phòng: có cồn, có áp suất, có khi có cả hai
Xịt thơm phòng dạng bơm tay thường là dung dịch nước với cồn và hương liệu. Cồn ở nồng độ đủ cao làm sản phẩm dễ cháy, nên nhãn cần cảnh báo tránh xa lửa, không xịt gần bếp đang đun, nến đang cháy. Hương liệu ở dạng phun sương nếu hít trực tiếp có thể gây khó chịu cho người nhạy cảm; lời dặn không xịt vào mặt, không xịt lên thực phẩm, xịt lên không khí và tránh hít trực tiếp là cần thiết.
Bình xịt áp suất (dạng bình kim loại có chất đẩy) là sản phẩm có rủi ro riêng: bình chịu áp lực có thể nổ khi bị nung nóng, chất đẩy thường là khí dễ cháy. Nhãn phải có cảnh báo bình chịu áp lực, không đâm thủng hoặc đốt kể cả khi đã hết, không để nơi có nhiệt độ cao như trong xe ô tô để ngoài nắng. Sản xuất bình xịt áp suất cần dây chuyền chuyên dụng và thường thuộc diện quản lý hoá chất; cơ sở nhỏ ít khi tự làm, nhưng nếu bạn đặt gia công dưới thương hiệu mình thì vẫn là bên chịu trách nhiệm về nhãn.
Với cả hai dạng, kiểm tra phân loại nguy hại theo GHS của hỗn hợp để biết nhãn cần hình đồ, từ cảnh báo và câu cảnh báo nào, như với các sản phẩm hoá chất gia dụng khác.
Hộp quà, đơn quà tặng doanh nghiệp và hàng bán ở hội chợ
Nến thơm và tinh dầu là mặt hàng quà tặng phổ biến dịp lễ, Tết, sự kiện công ty. Đơn quà tặng doanh nghiệp thường đi kèm yêu cầu in logo của khách lên hộp hoặc lên cốc nến, và đôi khi khách muốn bỏ hẳn tên cơ sở sản xuất cho "sạch" thiết kế. Bạn có thể in thêm logo của khách, nhưng các nội dung bắt buộc như tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm, định lượng, cảnh báo vẫn phải có, vì người nhận quà cuối cùng vẫn là người tiêu dùng cần thông tin để dùng an toàn.
Với hộp quà gồm nhiều món (nến, tinh dầu, túi thơm), mỗi món nên có nhãn riêng của nó, vì hộp quà sẽ bị mở ra và từng món đi về những chỗ khác nhau trong nhà. Một tấm thiệp chung trong hộp không thay được nhãn cảnh báo cháy dán dưới đáy cốc nến.
Bán ở hội chợ, chợ phiên cuối tuần, nhiều cơ sở thủ công bày hàng không nhãn, chỉ có bảng giá viết tay, với suy nghĩ đây là bán thử. Hàng bày bán cho người tiêu dùng là hàng đang lưu thông. Một nhãn nhỏ đủ nội dung và cảnh báo, in sẵn trước khi đi hội chợ, là việc tốn ít công mà tránh được rủi ro khi có đoàn kiểm tra hoặc khi khách gặp sự cố với cây nến mua về.
Trình tự làm nhãn cho một dòng nến hoặc tinh dầu mới
Thứ tự gợi ý cho cơ sở thủ công:
- Chốt sản phẩm dùng để làm gì và bỏ mọi tuyên bố về sức khoẻ, diệt khuẩn, đuổi côn trùng khỏi kế hoạch truyền thông nếu chưa có thủ tục tương ứng.
- Lấy phiếu an toàn hoá chất của tinh dầu, hương liệu từ nhà cung cấp; nhờ người có chuyên môn xem phân loại nguy hại của thành phẩm.
- Thử sản phẩm: đốt thử nến đến hết, đo thời gian cháy, kiểm cốc chịu nhiệt; với tinh dầu, kiểm độ kín của nắp và đầu nhỏ giọt.
- Thiết kế nhãn: tên hàng hoá, định lượng, thành phần chính, hướng dẫn, cảnh báo, tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm, số lô.
- Đối chiếu trang bán hàng và nội dung video với nhãn, sửa mọi chỗ lệch.
- Lưu hồ sơ: công thức, phiếu nguyên liệu, kết quả thử, mẫu nhãn đã duyệt.
Nếu bạn muốn mở rộng sang sản phẩm thoa lên da như dầu massage, đó là một sản phẩm mới thuộc nhóm mỹ phẩm, với hồ sơ công bố riêng; xem hồ sơ từng loại giấy phép trên GiayPhep.com trước khi làm.
Câu hỏi thường gặp
Nến thơm handmade có phải công bố như mỹ phẩm không?
Nến thơm dùng để đốt làm thơm không gian không phải là mỹ phẩm, vì không dùng trên cơ thể người. Nó vẫn là hàng hoá phải ghi nhãn theo quy định chung, và cơ sở vẫn chịu trách nhiệm về an toàn. Nếu nến được quảng cáo để massage, nhỏ sáp lên da, phân loại có thể khác.
Có được ghi "tinh dầu nguyên chất 100%" khi mua lại từ nhà cung cấp không?
Chỉ ghi khi bạn có căn cứ: chứng từ, phiếu phân tích của nhà cung cấp cho đúng lô, hoặc kết quả kiểm nghiệm. Nếu không chắc, mô tả trung thực hơn, ví dụ ghi tên tinh dầu và nguồn cung, không ghi phần trăm.
Tinh dầu cho máy khuếch tán có cần hạn dùng không?
Tinh dầu bị oxy hoá theo thời gian, đặc biệt các loại có nhiều chất dễ oxy hoá như tinh dầu họ cam chanh; tinh dầu bị oxy hoá dễ gây kích ứng hơn. Ghi ngày sản xuất, hạn dùng hoặc khuyến nghị dùng trong bao lâu sau khi mở là thông tin có ích và nên có căn cứ.
Nhãn nến có cần ghi hương liệu cụ thể không?
Thường ghi là có hương liệu, kèm tên tinh dầu chính nếu dùng. Nếu hỗn hợp có chất gây mẫn cảm ở nồng độ ảnh hưởng tới phân loại của sản phẩm, thông tin đó có thể cần thể hiện trong phần cảnh báo.
Túi thơm treo xe ô tô có cần cảnh báo gì đặc biệt không?
Có. Trong xe đóng kín ngoài nắng, nhiệt độ rất cao, hương liệu bay hơi mạnh và một số vật liệu có thể chảy, rò rỉ làm hỏng bề mặt xe. Nên dặn không để sản phẩm tiếp xúc với bề mặt nhựa, da, không treo che tầm nhìn, và để xa tầm tay trẻ em.
Ghi "giúp ngủ ngon, giảm căng thẳng" trên nhãn tinh dầu có được không?
Đây là các câu nói về tác dụng lên sức khoẻ, khó chứng minh và dễ bị coi là quảng cáo công dụng như thuốc. Nên mô tả mùi hương và cách dùng, để người mua tự cảm nhận, thay vì hứa tác dụng.