Trang bán hàng nhập khẩu, ngoài thông tin chung về sản phẩm, cần cho người mua biết hàng sản xuất ở nước nào, ai là đơn vị nhập khẩu hoặc chịu trách nhiệm tại Việt Nam, và hàng giao tới có nhãn phụ tiếng Việt đúng quy định. Ảnh nhãn phụ trên trang là cách nhanh nhất để chứng minh điều đó. Những chữ như "chính hãng", "nội địa", "xách tay" chỉ nên dùng khi bạn có chứng từ chứng minh.
Nhiều shop nhỏ bán hàng nhập mà không đứng tên nhập khẩu: lấy hàng từ một nhà nhập khẩu, một đại lý, hay một người mua đi bán lại. Bài này viết cho cả hai trường hợp, shop tự nhập và shop mua lại, tập trung vào trang bán và chứng từ cần giữ. Phần kỹ thuật soạn nhãn phụ cho từng nhóm hàng có trong danh mục nhãn phụ riêng của Quy Cách, ở đây không nhắc lại.
Người mua online cần biết gì thêm khi mua hàng nhập
Với hàng sản xuất trong nước, người mua thường quan tâm thành phần, định lượng, hạn dùng. Với hàng nhập, họ hỏi thêm ba câu: hàng có thật sự từ nước đó không, ai chịu trách nhiệm tại Việt Nam nếu có vấn đề, và hàng có đi đường chính thức không. Ba câu này không phải lúc nào cũng được nói thẳng, nhưng đó là lý do người mua lục tìm ảnh nhãn phụ, hỏi hoá đơn, hỏi "hàng có tem không".
Trang bán trả lời được ba câu đó bằng thông tin rõ ràng sẽ bớt phần lớn tin nhắn hỏi han và giảm rủi ro khiếu nại. Trang bán né tránh, dùng chữ chung chung kiểu "hàng chuẩn", "hàng auth", thường gây nghi ngờ ngược lại, nhất là khi giá thấp hơn mặt bằng.
Ở góc pháp lý, nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực trong giao dịch từ xa áp dụng cho mọi hàng hoá. Với hàng nhập, phần trung thực về xuất xứ và đơn vị chịu trách nhiệm càng quan trọng vì người mua không có cách tự kiểm trước khi nhận hàng.
Thông tin riêng của hàng nhập trên trang bán
Bên cạnh bộ thông tin chung, trang bán hàng nhập nên có các nội dung dưới đây. Cột giữa là nơi lấy thông tin; cột cuối là cách hiểu sai thường gặp.
| Thông tin | Lấy từ đâu | Hiểu sai thường gặp |
|---|---|---|
| Xuất xứ | Dòng xuất xứ trên nhãn gốc và nhãn phụ | Lấy nước của thương hiệu làm xuất xứ, trong khi hàng sản xuất ở nước khác |
| Đơn vị nhập khẩu hoặc chịu trách nhiệm tại Việt Nam | Nhãn phụ | Ghi tên shop dù shop chỉ mua lại từ nhà nhập khẩu |
| Nhà sản xuất | Nhãn gốc | Bỏ trống vì tên tiếng nước ngoài khó đọc |
| Thông tin trên nhãn phụ | Nhãn phụ dán trên hàng | Trang ghi theo bản dịch của shop, khác với nhãn phụ thật |
| Tình trạng hàng: nguyên hộp, nguyên tem, chia lẻ | Thực tế hàng trong kho | Không nói hàng đã chia lẻ, đóng gói lại |
| Thị trường gốc của sản phẩm nếu bạn muốn nói | Chứng từ mua hàng | Gọi là "nội địa" khi không có chứng từ nào cho thấy điều đó |
Chỗ hiểu sai phổ biến nhất là xuất xứ. Thương hiệu của nước này nhưng hàng sản xuất ở nhà máy nước khác là chuyện bình thường; xuất xứ ghi trên nhãn là nơi sản xuất theo quy tắc xác định xuất xứ, không phải quốc tịch thương hiệu. Trang bán phải ghi theo nhãn, không theo cảm nhận về thương hiệu.
Ảnh nhãn phụ và nhãn gốc: cho người mua thấy gì
Một ảnh rõ nhãn phụ tiếng Việt. Chụp thẳng, đủ sáng, đọc được tên hàng, đơn vị nhập khẩu, xuất xứ, thành phần. Đây là bằng chứng đơn giản nhất rằng hàng đã đi qua khâu ghi nhãn tại Việt Nam.
Một ảnh nhãn gốc cùng góc độ. Người mua cẩn thận sẽ so hai nhãn với nhau. Nhãn phụ khớp với nhãn gốc là dấu hiệu tốt; lệch thông tin thì chính bạn nên phát hiện trước người mua.
Nhãn phụ không che nhãn gốc. Nhãn phụ dán đè lên các nội dung quan trọng của nhãn gốc như hạn dùng, số lô là lỗi. Nếu hàng bạn nhận về như vậy, đó là lỗi của khâu dán nhãn phụ và bạn nên phản hồi nhà nhập khẩu.
Ảnh của lô đang bán. Nhà nhập khẩu có thể đổi mẫu nhãn phụ giữa các lô. Khi nhận lô mới, chụp lại.
Không tự làm nhãn phụ trên ảnh. Có shop dùng phần mềm chèn một khung chữ tiếng Việt vào ảnh để trông như có nhãn phụ. Đó là thông tin giả về hàng hoá, không có giá trị và gây rủi ro lớn.
"Chính hãng", "nội địa", "xách tay": khi nào được dùng
Ba chữ này là ngôn ngữ thị trường, không phải khái niệm pháp lý có định nghĩa riêng, nhưng chúng là lời khẳng định của người bán về nguồn gốc. Khi bạn viết "chính hãng", người mua hiểu hàng do chủ nhãn hiệu hoặc người được chủ nhãn hiệu cho phép sản xuất và đưa ra thị trường, không phải hàng giả. Bạn phải chứng minh được điều đó bằng chứng từ mua hàng từ nhà phân phối, nhà nhập khẩu hoặc nguồn có thể truy được.
"Nội địa" thường ám chỉ hàng sản xuất cho thị trường trong nước của nước xuất xứ, ví dụ hàng nội địa Nhật. Người mua tin rằng hàng đó khác, thường là tốt hơn, phiên bản xuất khẩu. Nếu bạn không có chứng từ cho thấy hàng mua tại thị trường đó, đừng dùng chữ này. Nếu có, vẫn phải nhớ hàng nhập về để bán cho người tiêu dùng tại Việt Nam vẫn cần nhãn phụ tiếng Việt.
"Xách tay" là chữ nhạy cảm nhất. Hàng mang theo hành lý cá nhân thuộc diện hàng phục vụ nhu cầu cá nhân, không phải hàng nhập để kinh doanh. Khi người bán dùng chữ xách tay để bán hàng loạt, họ vừa mô tả không đúng bản chất, vừa thường thiếu nhãn phụ và chứng từ nhập khẩu hợp lệ. Danh mục nhãn phụ đã có bài riêng về nghĩa vụ của người bán lại hàng xách tay; ở đây chỉ nhấn mạnh: đừng dùng chữ đó như một lời quảng cáo.
Tóm gọn quy tắc dùng chữ: chỉ nói điều chứng từ của bạn chứng minh được. Không có chứng từ thì mô tả hàng bằng thông tin trên nhãn, không thêm tính từ về nguồn gốc.
Chứng từ shop mua lại cần giữ cho mỗi lô hàng nhập
Khi shop không tự nhập mà mua lại, chứng từ là thứ duy nhất nối món hàng trên kệ của bạn với lô hàng nhập khẩu hợp lệ. Nên giữ:
- Hoá đơn mua hàng từ nhà nhập khẩu hoặc đại lý, ghi rõ tên hàng, số lượng, ngày mua.
- Thông tin đơn vị nhập khẩu trùng với tên trên nhãn phụ.
- Nếu nhà cung cấp đồng ý, bản sao hoặc thông tin tờ khai hải quan, giấy tờ kiểm tra chất lượng hay công bố sản phẩm của nhóm hàng có yêu cầu.
- Ảnh nhãn gốc và nhãn phụ của từng lô, chụp khi nhận hàng.
- Biên bản hoặc tin nhắn trao đổi khi nhận hàng có vấn đề về nhãn và cách nhà cung cấp xử lý.
Khi lực lượng quản lý thị trường kiểm tra hàng đang bày bán hoặc khi sàn yêu cầu chứng minh nguồn gốc, người bán không xuất trình được chứng từ thường bị xử lý như hàng không rõ nguồn gốc, dù hàng có thể hoàn toàn thật. Chứng từ là thứ rẻ nhất để giữ và đắt nhất khi thiếu. Hồ sơ nhập khẩu và công bố cho từng nhóm hàng bạn tra trên GiayPhep.com.
Hàng nhập chia lẻ, đóng gói lại rồi bán online
Một mô hình rất phổ biến: shop nhập hạt, trà, gia vị, bột làm bánh theo bao lớn rồi chia thành túi nhỏ để bán online. Khi đó món hàng tới tay người mua không còn là bao hàng nhập nguyên đai nguyên kiện, mà là một đơn vị bán mới do shop đóng gói. Người chia lẻ, đóng gói lại trở thành người ghi nhãn cho đơn vị hàng mới đó, và nhãn phải thể hiện đúng vai trò đóng gói của shop, giữ nguyên xuất xứ của hàng gốc.
Trang bán của hàng chia lẻ phải nói rõ điều đó. Đăng ảnh bao bì gốc của nhà sản xuất nước ngoài trong khi giao túi zip do shop đóng là mô tả sai hình thức hàng hoá. Cách trung thực là đăng ảnh túi thật mà người mua sẽ nhận, nói rõ hàng được chia từ bao lớn nhập khẩu, ghi xuất xứ của hàng gốc và tên đơn vị đóng gói. Nếu muốn cho người mua yên tâm về nguồn hàng, có thể đăng thêm ảnh bao gốc với ghi chú là bao nguyên liệu trước khi chia.
Hạn sử dụng của túi chia lẻ không được dài hơn hạn của bao gốc. Đây là lỗi kỹ thuật dễ mắc khi shop in nhãn theo một thời hạn cố định tính từ ngày chia. Danh mục nhãn phụ và danh mục ghi xuất xứ của Quy Cách có bài riêng về cách ghi nhãn cho hàng chia nhỏ; về phía trang bán, chỉ cần nhớ ảnh và lời mô tả phải là của túi hàng thật.
Bán cùng lúc nhiều kênh: giữ thông tin hàng nhập thống nhất
Một bản thông tin gốc cho mỗi mã hàng. Shop bán trên website, hai sàn và một fanpage dễ có bốn phiên bản thông tin khác nhau cho cùng một món. Giữ một bản gốc lấy từ nhãn phụ, mọi kênh chép từ đó.
Đổi nhà cung cấp thì cập nhật mọi kênh. Cùng một sản phẩm nhưng đổi nguồn nhập có thể đổi đơn vị nhập khẩu trên nhãn phụ, đôi khi đổi cả nơi sản xuất. Sửa trang trên tất cả các kênh trước khi bán hàng từ nguồn mới.
Ảnh nhãn đồng bộ. Kênh nào cũng nên có ảnh nhãn phụ của lô đang bán. Một kênh còn ảnh cũ là đủ để người mua so và nghi ngờ hàng giả.
Câu trả lời mẫu cho câu hỏi về nguồn gốc. Soạn sẵn câu trả lời về xuất xứ, nhà nhập khẩu, chứng từ cho nhân viên trực tin nhắn ở mọi kênh, để không ai ứng khẩu những chữ như "hàng xách tay chuẩn".
Kiểm hàng nhập trước khi đăng bán
Một lô hàng nhập mới về kho, trước khi lên trang bán, nên đi qua các bước:
- Kiểm từng mã hàng có nhãn phụ tiếng Việt chưa, nhãn phụ có đủ các nội dung bắt buộc của nhóm hàng đó.
- So nhãn phụ với nhãn gốc: tên hàng, thành phần, định lượng, xuất xứ, hạn dùng có khớp.
- Kiểm hạn sử dụng còn lại đủ để bán và đủ với cam kết trên trang.
- Chụp ảnh nhãn gốc và nhãn phụ, cập nhật trang bán.
- Đối chiếu tên đơn vị nhập khẩu trên nhãn phụ với hoá đơn mua hàng.
- Lưu bộ chứng từ của lô vào thư mục riêng, ghi mã lô.
Lô nào thiếu nhãn phụ hay nhãn phụ sai, giữ lại trong kho và yêu cầu nhà cung cấp xử lý trước khi bán. Đưa lên bán trước rồi tính sau là cách đẩy toàn bộ rủi ro về phía bạn.
Câu hỏi thường gặp
Shop mua lại hàng nhập thì có phải ghi tên mình là nhà nhập khẩu không?
Không. Tên trên nhãn phụ là tên đơn vị nhập khẩu hoặc chịu trách nhiệm theo thực tế. Shop mua lại ghi tên mình ở phần thông tin người bán, và giữ chứng từ mua hàng nối với đơn vị nhập khẩu đó.
Thương hiệu Nhật nhưng nhãn ghi sản xuất tại nước khác thì ghi xuất xứ là gì?
Ghi đúng theo nhãn: xuất xứ là nơi sản xuất được ghi trên nhãn gốc và nhãn phụ, không phải quốc tịch thương hiệu. Bạn được nêu thêm thương hiệu thuộc nước nào, nhưng không được để người mua hiểu nhầm đó là xuất xứ.
Có được dùng chữ "hàng nội địa" khi bán online không?
Chỉ nên dùng khi bạn có chứng từ cho thấy hàng được mua tại thị trường trong nước của nước đó. Dù vậy, hàng nhập về để bán tại Việt Nam vẫn phải có nhãn phụ tiếng Việt. Không có chứng từ thì mô tả theo nhãn, không thêm chữ này.
Hàng nhập về chưa có nhãn phụ thì đăng bán trước được không?
Không nên. Nhãn phụ phải có trước khi hàng đưa vào lưu thông. Đăng bán và giao hàng chưa có nhãn phụ là bán hàng thiếu nhãn. Hãy giữ hàng lại cho tới khi nhãn phụ được dán đúng.
Bị kiểm tra mà không có hoá đơn mua hàng nhập thì sao?
Hàng có thể bị coi là không rõ nguồn gốc và bị xử lý dù thực tế là hàng thật. Đây là lý do cần giữ hoá đơn, thông tin nhà nhập khẩu và ảnh nhãn của từng lô. Trường hợp đã bị lập biên bản, nên hỏi người có chuyên môn pháp lý trước khi giải trình.
Có nên đăng ảnh tờ khai hải quan lên trang bán để khách tin không?
Không cần và không nên đăng nguyên tờ khai vì có thông tin thương mại của nhà nhập khẩu. Ảnh nhãn phụ rõ ràng và cam kết cung cấp chứng từ khi cơ quan có thẩm quyền hoặc sàn yêu cầu là đủ cho phần lớn người mua.